جری‌مندرینگ؛ وقتی سیاستمدارها حوزه‌ی انتخاباتی را قبل از رأی‌گیری می‌برند

در بیشتر دموکراسی‌ها رأی‌دهندگان نمایندگان را انتخاب می‌کنند. در آمریکا گاهی نمایندگان هم رأی‌دهندگانشان را انتخاب می‌کنند. این جمله‌ی کنایه‌آمیز، چکیده‌ی مسئله‌ی جری‌مندرینگ است.

ریشه‌ی واژه

الدریج جری، فرماندار ماساچوست، در ۱۸۱۲ طرح حوزه‌بندی‌ای را امضا کرد که یکی از حوزه‌هایش آن‌قدر پرپیچ‌وخم بود که یک کاریکاتور روزنامه‌ای آن را به سمندر تشبیه کرد. از ترکیب «جری» و «سمندر» (Salamander) واژه‌ی Gerrymander ساخته شد.

چرا اصلاً ممکن است؟

طبق قانون اساسی، هر ده سال بعد از سرشماری باید تعداد کرسی‌های مجلس نمایندگان بین ایالت‌ها توزیع و مرز حوزه‌ها طوری بازترسیم شود که جمعیت هر حوزه تقریباً برابر باشد. در بسیاری ایالت‌ها مجلس قانون‌گذاری ایالتی (و گاهی فرماندار) این نقشه را تصویب می‌کند. پس حزب حاکم می‌تواند مرزها را به نفع خودش بکشد.

دو تاکتیک ریاضی

• فشرده‌سازی (Packing): رأی‌دهندگان حزب رقیب را در تعداد کمی حوزه جمع می‌کنند. رقیب آنجا با ۸۵ یا ۹۰ درصد برنده می‌شود، ولی بیشتر آن رأی‌ها «هدر» می‌رود.
• شکستن (Cracking): رأی‌دهندگان رقیب را بین چند حوزه پخش می‌کنند تا در هیچ‌کدام به اکثریت نرسند.

نتیجه می‌تواند این باشد که حزبی با ۵۰ درصد رأی مردمی ایالت، ۶۰ یا ۷۰ درصد کرسی‌ها را بگیرد. البته باید دقت کرد که همه‌ی ناهمخوانی‌ها ناشی از جری‌مندرینگ نیست؛ توزیع جغرافیایی طبیعی رأی‌دهندگان (تمرکز دموکرات‌ها در شهرها) هم خودش اثر دارد.

نقش دیوان عالی

در ۲۰۱۹، در پرونده‌ی Rucho v. Common Cause، دیوان عالی فدرال با ۵ به ۴ رأی داد که جری‌مندرینگ حزبی «مسئله‌ی سیاسی» است و دادگاه‌های فدرال معیاری برای قضاوت درباره‌اش ندارند. از آن به بعد، شکایت‌ها بیشتر به دادگاه‌های ایالتی و قانون اساسی همان ایالت‌ها رفته است. جری‌مندرینگ نژادی ماجرای جدایی است و بر پایه‌ی قانون حق رأی (۱۹۶۵) و متمم‌های چهاردهم و پانزدهم بررسی می‌شود.

راه‌حل‌هایی که ایالت‌ها آزموده‌اند

• کمیسیون‌های مستقل شهروندی: کالیفرنیا، میشیگان و آریزونا نقشه‌کشی را از دست سیاستمداران گرفته‌اند. اعضا شهروندان عادی با ترکیب دموکرات، جمهوری‌خواه و مستقل‌اند.
• کمیسیون‌های دوحزبی: مثل نیوجرسی و واشنگتن، که برای تصویب نقشه نیاز به توافق دو طرف دارند.
• معیارهای قانونی: پیوستگی جغرافیایی، حفظ یکپارچگی شهرها و جوامع، و ممنوعیت صریح هدف‌گیری حزبی.
• دادگاه‌های ایالتی: در جاهایی مثل پنسیلوانیا و کارولینای شمالی، قضات ایالتی در گذشته نقشه‌ها را بر اساس قانون اساسی ایالت باطل کرده‌اند.

موج ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶

نکته‌ای که اهمیت این بحث را بالا برده، این است که قاعده‌ی «یک بار در دهه» شکسته شد. در ۲۰۲۵ و به‌دنبال فشار ترامپ، تگزاس نقشه‌ی جدیدی تصویب کرد تا تا پنج کرسی جمهوری‌خواه‌پسند به آن اضافه شود. دموکرات‌ها با رفراندوم «پیشنهاد ۵۰» در کالیفرنیا (تصویب‌شده در نوامبر ۲۰۲۵ با حدود ۶۴ درصد رأی) پاسخ دادند. دیوان عالی هر دو نقشه را اجازه داد اجرا شوند. بعد در ۲۹ آوریل ۲۰۲۶ در پرونده‌ی Louisiana v. Callais با ۶ به ۳ رأی گفت نقشه‌ی لوئیزیانا با یک حوزه‌ی دوم با اکثریت سیاه‌پوست از نظر قانون اساسی بر پایه‌ی نژاد ترسیم شده بود، حکمی که دامنه‌ی ماده‌ی ۲ قانون حق رأی را محدود کرد. چند ایالت جنوبی هم پس از آن وارد حوزه‌بندی مجدد شدند.

اینکه این اقدامات در نهایت چه تأثیری بر نتیجه گذاشته، هنوز در حال بررسی است. شاهد جالب، همین انتخابات ۲۰۲۶ است: نیوزویک پیش از رأی‌گیری نوشت جمهوری‌خواهان حوزه‌هایی را محافظه‌کارتر کرده بودند، ولی رأی‌دهندگان لاتین‌تبار در جنوب تگزاس ممکن بود دوباره به دموکرات‌ها برگردند. یعنی نقشه‌ی مهندسی‌شده بر پایه‌ی رفتار رأی گذشته است و اگر رفتار عوض شود، حتی بهترین جری‌مندرینگ هم ممکن است نتیجه‌ی عکس بدهد.