احزاب آمریکا؛ از جفرسون تا ترامپ، دموکرات و جمهوری‌خواه چطور شکل گرفتند؟
تاریخچه‌ی کامل احزاب سیاسی آمریکا برای کسی که از صفر شروع می‌کند؛ از فدرالیست‌ها تا چرخش‌های بزرگ دهه‌ی ۱۹۶۰ و ظهور احزاب سوم.
اگر بخواهید سیاست آمریکا را بفهمید، باید اول یک نکته را بپذیرید: دموکرات و جمهوری‌خواه امروز، همان دموکرات و جمهوری‌خواه صد یا صد و پنجاه سال پیش نیستند. اسم‌ها مانده، ولی پایگاه اجتماعی، شعارها و حتی جایگاه‌شان روی طیف چپ و راست چند بار جابه‌جا شده است. همین جابه‌جایی‌ها توضیح می‌دهد چرا مثلاً جنوب آمریکا امروز سرخ است و چرا بحث درباره‌ی «حزب لینکلن» این‌قدر پیچیده می‌شود.
پیش از حزب‌ها
بنیان‌گذاران آمریکا از حزب‌بازی بدشان می‌آمد. جرج واشنگتن در سخنرانی خداحافظی‌اش (۱۷۹۶) صریحاً درباره‌ی خطر «روح حزبی» هشدار داد. با این حال، همان سال‌های اول، اختلاف بر سر نقش دولت مرکزی دو جبهه ساخت. فدرالیست‌ها به رهبری الکساندر همیلتون دولت مرکزی قوی، بانک ملی و سرمایه‌گذاری روی تجارت را می‌خواستند. در مقابل، توماس جفرسون و جیمز مدیسون از دولت کوچک، حقوق ایالت‌ها و جامعه‌ی کشاورزی دفاع می‌کردند و جریانشان «دموکرات-جمهوری‌خواه» نام گرفت.
فدرالیست‌ها در دهه‌های بعد از صحنه محو شدند و برای مدتی آمریکا عملاً با یک حزب غالب اداره شد. ولی این آرامش دوام نیاورد.
حزب دموکرات؛ از جکسون تا روزولت
حزب دموکرات در حدود ۱۸۲۸ حول اندرو جکسون شکل گرفت، یعنی از دل همان جریان جفرسونی. جکسون خودش را نماینده‌ی «آدم عادی» می‌دانست؛ کشاورزان، صاحبان مزارع کوچک و کارگران سفیدپوست. اما باید صریح گفت که در قرن نوزدهم، این حزب پشتیبان اصلی برده‌داری در جنوب بود و پایگاه محکمش همان‌جا بود.
چرخش اول در دهه‌ی ۱۹۳۰ رخ داد. فرانکلین روزولت در بحران بزرگ اقتصادی با برنامه‌ی «نیو دیل» (تأمین اجتماعی، حمایت از اتحادیه‌ها و دخالت گسترده‌ی دولت در اقتصاد) ائتلافی ساخت از کارگران شهری، اتحادیه‌ها، اقلیت‌ها و جنوبی‌ها. این ائتلاف عجیب بود، چون جنوبی‌های محافظه‌کار و کارگران شمالی را کنار هم نگه می‌داشت.
چرخش دوم در دهه‌ی ۱۹۶۰ آمد. حمایت دولت لیندون جانسون از قانون حقوق مدنی (۱۹۶۴) و قانون حق رأی (۱۹۶۵) جنوبی‌های سفیدپوست را از حزب دور کرد و رأی سیاه‌پوستان را به آن نزدیک‌تر کرد. امروز دموکرات‌ها بیشتر در شهرهای بزرگ، میان تحصیل‌کرده‌ها، اقلیت‌های نژادی و رأی‌دهندگان جوان قوی‌اند و دنبال مالیات بیشتر بر ثروتمندان، بیمه‌ی درمانی گسترده‌تر و سیاست‌های اقلیمی هستند.
حزب جمهوری‌خواه؛ از ضد برده‌داری تا ملی‌گرایی
جمهوری‌خواهان در ۱۸۵۴ و در واکنش به قانون کانزاس-نبراسکا، که راه را برای گسترش برده‌داری به سرزمین‌های جدید باز می‌کرد، تأسیس شدند. ترکیب اولیه‌شان از فعالان ضد برده‌داری، اعضای سابق حزب ویگ و کشاورزان و صنعتگران شمالی بود. آبراهام لینکلن در ۱۸۶۰ اولین رئیس‌جمهور این حزب شد و جنگ داخلی و لغو برده‌داری در دوره‌ی او رخ داد.
بعد از جنگ، حزب به نماینده‌ی صنعتی‌شدن، راه‌آهن، تعرفه‌های حمایتی و سرمایه‌داری بزرگ تبدیل شد. تئودور روزولت بعدتر شاخه‌ی ترقی‌خواه آن بود، و بعد از او حزب راست‌تر شد.
تغییر بزرگ، همان جابه‌جایی دهه‌ی ۱۹۶۰ در جهت مخالف بود: محافظه‌کاران جنوبی به‌تدریج به جمهوری‌خواهان پیوستند. به این روند در ادبیات علوم سیاسی معمولاً «تغییر آرایش جنوب» می‌گویند و ریشه‌های آن، که چقدر نژادی و چقدر اقتصادی و مذهبی بوده، میان پژوهشگران محل بحث است. در دوره‌ی ریگان، حزب ترکیبی از بازار آزاد، محافظه‌کاری مذهبی و سیاست خارجی تهاجمی شد. در دوره‌ی ترامپ، تأکید به سمت ملی‌گرایی، کنترل مرز و مهاجرت، و تعرفه‌ها و بدبینی به تجارت آزاد رفت که با سنت قبلی حزب تفاوت داشت.
احزاب سوم
احزاب سوم همیشه بوده‌اند، ولی تقریباً هیچ‌وقت برنده نشده‌اند. حزب لیبرترین (۱۹۷۱) آزادی فردی و دولت حداقلی را می‌خواهد. حزب سبز بر محیط زیست و عدالت اجتماعی تکیه دارد. استثنای تاریخی، تئودور روزولت در ۱۹۱۲ با حزب «بول موس» بود که دوم شد و جمهوری‌خواهان را شکافت، و راس پرو در ۱۹۹۲ که حدود ۱۹ درصد رأی مردمی گرفت اما یک رأی الکترال هم نداشت. دلیل ساختاری این ناکامی را در مقاله‌ی «چرا فقط دو حزب؟» توضیح داده‌ام.
نکته‌ی نقادانه
یک اشتباه رایج این است که تصور کنیم حزب‌ها «ذاتاً» چپ یا راست‌اند. حزب‌ها ائتلاف گروه‌های اجتماعی‌اند و با تغییر آن گروه‌ها، هویتشان هم عوض می‌شود. پس وقتی کسی می‌گوید «جمهوری‌خواهان حزب لینکلن‌اند» یا «دموکرات‌ها حزب برده‌داری بودند»، هر دو جمله نیمی از حقیقت است و بدون در نظر گرفتن زمان، گمراه‌کننده.