پرایمری، کاکس و سهشنبهی بزرگ؛ نامزد هر حزب آمریکایی چطور انتخاب میشود؟
از آیووا تا کنوانسیون ملی: فرآیند چندماههی انتخاب نامزد ریاستجمهوری در آمریکا، انواع پرایمری، نقش دلگیتها و اهمیت سهشنبهی بزرگ.
در بیشتر کشورها، نامزد یک حزب را رهبری حزب یا کمیتهی مرکزی تعیین میکند. در آمریکا، رأیدهندگان عادی هم در این انتخاب نقش دارند. نتیجه، یک رقابت چندماهه است که درست قبل از انتخابات اصلی برگزار میشود.
دو راه: پرایمری و کاکس
پرایمری مثل یک انتخابات معمولی است. رأیدهنده به حوزهی رأیگیری میرود و رأیش را مخفیانه مینویسد. بیشتر ایالتها از همین روش استفاده میکنند.
کاکس یعنی گردهمایی حزبی. اعضا در محلهایی مثل مدرسه یا سالن عمومی جمع میشوند، دربارهی نامزدها بحث میکنند و رأی میدهند. در سنت آیووا، رأیدادن حتی علنی بود (طرفداران هر نامزد در گوشهای از سالن جمع میشدند). امروز تعداد ایالتهایی که کاکس برگزار میکنند کمتر شده و حزبها هم در نحوهی اجرایش تغییراتی دادهاند.
چه کسی حق رأی دارد؟
قواعد را هر ایالت و هر حزب تا حدی خودش تعیین میکند. در پرایمری بسته فقط اعضای ثبتنامشدهی همان حزب رأی میدهند. در پرایمری باز هر رأیدهنده میتواند انتخاب کند در کدام حزب شرکت کند، ولی نمیتواند در هر دو. شکلهای بینابینی (نیمهباز یا نیمهبسته) هم هست که مستقلها را مجاز میکند.
دلگیتها
مردم مستقیماً به نامزد رأی نمیدهند؛ نمایندگانی به نام دلگیت را انتخاب میکنند که در کنوانسیون ملی به آن نامزد رأی بدهند. تعداد دلگیتهای هر ایالت بر اساس جمعیت و سابقهی رأی حزب در آن ایالت تعیین میشود. دموکراتها علاوه بر آن «ابردلگیتها» را هم دارند (مقامهای حزبی که در شرایط خاص رأی دارند) و بحث دربارهی نقش آنها پس از رقابت ۲۰۱۶ (سندرز و کلینتون) داغ شد و قواعد تغییر کرد.
سهشنبهی بزرگ
سهشنبهی بزرگ روزی در فوریه یا مارس است که چندین ایالت، از جمله ایالتهای پرجمعیتی مثل کالیفرنیا و تگزاس، همزمان پرایمری برگزار میکنند و مقدار بسیار زیادی از دلگیتهای هر حزب (تقریباً یکسوم یا بیشتر در بعضی سالها) در همین روز توزیع میشود. اهمیتش سه جنبه دارد.
- آزمون ملی: پیروزی در آیووا یا نیوهمپشایر با حضور فشرده در یک ایالت کوچک ممکن است. در سهشنبهی بزرگ باید همزمان در ایالتهای متنوع و بزرگ ستاد و تبلیغات داشت.
- ریاضی دلگیتها: پس از آن، رقیب عقبمانده تقریباً نمیتواند فاصله را جبران کند.
- فیلتر مالی: نامزدی که نتیجه نگیرد، اهداکنندگانش را از دست میدهد و معمولاً کنار میرود.
کنوانسیون ملی
در تابستان سال انتخابات، هر حزب کنوانسیون ملی برگزار میکند. دلگیتها رأی میدهند و نامزدی که به حد نصاب برسد رسماً نامزد حزب میشود. معمولاً نتیجه از قبل معلوم است و کنوانسیون بیشتر یک نمایش تبلیغاتی است. نامزد در همین مرحله معاونش را هم معرفی میکند.
ارزیابی انتقادی
منتقدان میگویند ترتیب ایالتها نامتوازن است: ایالتهای کوچک و غیرنمایندهی جمعیت کل آمریکا (مثل آیووا و نیوهمپشایر) سالهاست نقش پیشدستی دارند. مدافعان میگویند ایالتهای کوچک به نامزدهای کمپول فرصت میدهند از طریق دیدار حضوری دیده شوند. هر دو حزب در سالهای اخیر ترتیب و قواعد را تغییر دادهاند، پس برای جزئیات هر دوره باید به قواعد رسمی همان دوره مراجعه کرد.